Anorexia Nervosa is een hersenziekte
Prof. Dr. D. F. Swaab, Nederlands Herseninstituut, Amsterdam schreef voor Femke for Life onderstaand verhaal over anorexiaonderzoek.
Anorexia Nervosa is een ernstige hersenziekte waarvoor nog geen effectieve behandeling bestaat omdat we niet weten wat er in de hersenen mis gaat. Hersenscans kunnen niet vertellen wat voor ziekteproces er aan de gang is. Daarvoor moet onderzoek gebeuren op het niveau van de hersencellen en moleculen. Om dergelijk onderzoek te doen heb ik 40 jaar geleden de Nederlandse Hersenbank opgericht (hersenbank.nl). Ik heb mijzelf toen als eerste donor opgegeven. Sindsdien hebben wij de hersenen van meer dan 5500 donoren met een breed scala van neurologische en psychiatrische ziektebeelden. Van ieder brein worden er 200 stukjes uitgeprepareerd en dit materiaal is verstuurd naar 1800 onderzoeksgroepen in 25 landen. Er zijn hiermee meer dan 2500 artikelen met resultaten betreffende hersenziekten gepubliceerd in internationale vaktijdschriften. Koningin Maxima heeft vorig jaar het 40-jarig bestaan van de Nederlandse hersenbank met ons gevierd.
Pas een jaar geleden kon ik beginnen met het onderzoek naar de mogelijke biologische oorzaak van anorexia nervosa, omdat we eindelijk de hersenen van 8 donoren konden onderzoeken. Hersenonderzoek lijkt de enige weg te gaan om uiteindelijk deze vreselijke hersenziekte te kunnen behandelen. Maar het is extreem moeilijk gebleken om donoren die aan anorexia nervosa lijden te verkrijgen, hoewel er in Nederland tenminste 5600 mensen aan deze ziekte lijden. De mogelijkheid voor hersen donatie na het overlijden bij Nederlandse Hersenbank is echter niet breed genoeg bekend. Wij hopen op suggesties van de Stichting ‘Femke for Life’ om deze situatie te verbeteren. Een andere reden voor het tekort aan donoren is dat je van de behandelaren, die er alles aan doen om anorexia patiënten de ziekte te laten overleven, niet kan verwachten dat ze in die situatie met jonge mensen over donatie na het overlijden kunnen spreken.
Wij zijn begonnen bij de beschikbare anorexia donoren met het onderzoek van de hypothalamus. Dit is het hersengebied dat voor de regulatie van de eetlust en de stofwisseling essentieel is. Er zijn in de hypothalamus tientallen hersengebiedjes en soorten cellen betrokken bij de regulering van de eetlust die we nu systematisch bestuderen op hun moleculaire veranderingen bij anorexia. Daarvoor wordt iedere waarneming vergeleken met donoren van dezelfde leeftijd en geslacht die in vele eigenschappen overeenkomen met de anorexia donoren maar geen eetstoornis hebben. Tot onze verbazing vonden we allereerst bij anorexia nervosa donoren dat er systemen in de hypothalamus waren die de hersenen vertellen dat er honger was en gegeten moest worden. De vraag voor ons verder onderzoek is natuurlijk: waarom reageren de hersenen hier niet op? Maar vervolgens vonden wij ook activatie van systemen waardoor de eetlust onderdrukt wordt. De vraag voor het vervolgonderzoek van deze systemen is nu: waardoor worden juist zij zo sterk geactiveerd, kunnen we behandelingen voorstellen die deze systemen weer normaal laten functioneren en neemt de eetlust dan toe? Hoewel het nog een tijd zal duren voor we deze puzzel hebben opgelost, lijken we nu voor het eerst zicht te krijgen op een deel van het ziekte proces. En dat geeft hoop voor de toekomst.
Wij proberen door onderzoek meer begrip te krijgen van de moleculaire basis van eetstoornissen zoals anorexia nervosa, om zo uiteindelijk tot een betere therapie te komen. Ik ben er zeker van dat Femke dit initiatief toe zou juichen.
https://www.youtube.com/watch?v=BPaG6Ke0G7M
Emer. Hoogleraar Neurobiologie, AMC, Univ. van Amsterdam
Qiu Shi Professor of Zhejiang University, Hangzhou, P.R. China
Team leider Neuropsychiatrische stoornissen,
Nederlands Herseninstituut, KNAW
Meibergdreef 47
1105 BA Amsterdam